Model KAI-helikopter succesvol getest in DNW-windtunnel

windtunnel2Onlangs is het model van de Koreaanse LAH-helikopter voor de derde keer getest in de DNW-windtunnel. Het model is door NLR ontworpen in opdracht van KAI-Korea Aerospace Industries, waarbij voor 60 procent gebruik gemaakt is van 3D geprinte kunststof elementen. Het model is sinds begin 2016 aan verschillende windtunneltests onderworpen, van de eerste ‘kale’ standaardconfiguratie tot het huidige gedetailleerde model met o.a. antennes en wire-cutters.

De opdracht voor het maken en testen van een windtunnel model past in de NLR-strategie meer opdrachten binnen te halen van OEM’s en vloeit direct voort uit de hechte relatie die KAI en NLR de afgelopen jaren hebben opgebouwd. Zo heeft NLR in het voorjaar in Seoel in een simulator het Fly-By-Wire (FBW) systeem van de KUH Surion helikopter geëvalueerd. Daarbij beoordeelde NLR of de besturing in staat is tot slalom vliegen, ‘hoveren’ of een rondje om de eigen as draaien. Ook assisteert NLR de Koreaanse helikopterbouwer bij de ontwikkeling van de op zeeschepen landende KUH-1M helikopter en draagt het bij aan het testprogramma van de civiele Surion-helikopter die onder omstandigheden vliegt waarin ijsvorming optreedt.

NLR heeft een wereldreputatie op het gebied van windtunnelmodellen: grote vliegtuigfabrikanten kloppen geregeld bij NLR aan de poort voor het bouwen en testen van modellen bij DNW of andere windtunnels. De reden is dat NLR in vergelijking met machinefabrikanten ook complexe en/of grote hoeveelheden sensoren en werkende aandrijvingen inbouwt in het model, die daardoor dus ook echt vermogen hebben en daadwerkelijk ‘draaien’. Daarnaast is de doorlooptijd voor de bouw van modellen bij NLR in vergelijking met buitenlandse kennisorganisaties zeer kort. NLR slaagt daar onder meer in door direct met de bouw van het model te beginnen, ook al is het ontwerp nog niet definitief. Dat betekent dat de fabrikant, nadat hij het ontwerp van zijn nieuwe toestel heeft afgerond, geen kostbare tijd hoeft te verliezen met lang wachten op het model waarmee hij zijn ontwerp verifieert.

Shelters van gehard beton op luchtmachtbases geschikt voor F-35

has-98In 2019 zullen de eerste F-35’s vanuit Nederland opereren. Defensie bereidt zich hierop voor en heeft onder andere gekeken naar de shelters waarin de F-35’s gestald worden. Kan de F-35 veilig opereren vanuit de Hardened Aircraft Shelter (HAS) van de Luchtmachtbases Leeuwarden en Volkel? Dat onderzocht een groot internationaal team waaronder NLR tijdens het recente bezoek van twee F-35’s aan Nederland. De conclusie luidt dat de HAS’ geschikt zijn voor het nieuwe gevechtsvliegtuig.

Sinds de F-104 Starfighter gebruikt de Koninklijke Luchtmacht de HAS om jachtvliegtuigen in te stallen. Deze hangars van gehard beton staan verspreid over de twee Nederlandse vliegbases (Leeuwarden en Volkel) en in iedere HAS ‘past’ een vliegtuig. Voor operationele taken moet het vliegtuig erin kunnen opstarten. Wat betekent dat voor de emissies van geluid en gassen in de hangar? NLR hield zich bezig met de vraag of de gassen die vrijkomen gevaar opleveren voor de gezondheid van het personeel en of ze voldoende worden afgevoerd. Daarbij moet aangetekend worden dat een F-35 vlieger niet over een systeem met een zuurstoffles beschikt, zoals in de F-16. De F-35 genereert zelf zuurstof uit omgevingslucht voor een vlieger. Concentraties van gevaarlijke gassen die de vlieger en onderhoudsmonteur inademen moeten onder de als veilig beschouwde grenswaarden liggen.

Het NLR onderzocht in opdracht van de Defensie Materieel Organisatie (DMO) van de Luchtmacht de emissies van gevaarlijke gassen, waaronder CO, CO2, NO en NO2. Met behulp van diverse meetmethoden om gassen en stof te meten heeft NLR een uitgebreid onderzoek uitgevoerd naar de concentraties van emissies die vrijkomen bij het opereren van de F-35 in een HAS. Vooraf werd ‘proefgedraaid’ met een F-16, waarna het onderzoek zich richtte op de F-35. Ook onderzocht NLR de temperatuur van de emissies.

Begin november 2016 werd de rapportage van het NLR-onderzoek afgerond met als belangrijkste conclusie dat de HAS wat betreft gas emissies en temperatuur bruikbaar is voor de F-35. Defensie oordeelde dat de metingen van het NLR geslaagd waren. De DMO gaat samen met o.a. de USAF Air Force op basis van het rapport het operationeel gebruik van de F-35 in relatie tot de HAS certificeren.

MAAXIMUS zorgt voor impuls productie composieten vliegtuigonderdelen

NLR studie naar composiet-laag vezel richting optimalisatie groot romppaneel

NLR studie naar composiet-laag vezel richting optimalisatie groot romppaneel

Onlangs vond in Dresden, Duitsland, de Final Review Meeting plaats van het EU-project MAAXIMUS. MAAXIMUS is een omvangrijk onderzoeksproject op het gebied van ontwerp-, productie- en test-technologieën voor composieten vliegtuigonderdelen. Het project heeft een concrete bijdrage geleverd aan de toepassing van composieten onderdelen in vliegtuigen van AIRBUS en Dassault en ook het productieproces van deze onderdelen bij deze fabrikanten versneld NLR heeft een substantiële bijdrage geleverd in de leiding van het gehele project via zijn rol in het projectmanagement committee. Tegelijkertijd heeft NLR via dit project veel industrieel relevante kennis opgedaan op composietgebied. De NLR kennis is beschikbaar voor het Nederlandse bedrijfsleven, ten behoeve van de ontwikkeling en toepassing van innovatieve composiet-producten.

Het MAAXIMUS project is geleid door AIRBUS en omvatte een consortium van circa 60 partners uit 18 verschillende landen. Met een budget van 60 miljoen euro en een totale looptijd van meer dan acht jaar was het een van de grootste FP7-Level2 Aeronautics projecten van de EU. De eerste fase van het project, de ‘ontwikkelfase’, betrof de ontwikkeling van nieuwe ontwerp- en productietechnologieën. In de tweede fase, de ‘demonstratiefase’, werden de betreffende technologieën toegepast in het ontwerp, de productie en het testen van een full scale composiet romppaneel van een ‘widebody’ vliegtuig. NLR droeg hieraan bij door in de voorbereiding op de fysieke test eerst een virtueel testprogramma uit te voeren en door correlatie/validatie van testresultaten.

De kennis die NLR in MAAXIMUS heeft opgedaan, is doorontwikkeld met behulp van onder andere de ACM Pilot Plant van NLR. In dit ‘Field Lab’ wordt onderzoek gedaan naar de automatisering van productieprocessen van composieten componenten. Het doel is om nieuwe producten te ontwikkelen tot het niveau van marktintroductie, met als onderscheidende eigenschap dat ze lichter en/of goedkoper zijn dan andere producten op de markt. Daarmee levert het Field Lab, samen met andere samenwerkingsverbanden op het gebied van composiet als CompoWorld en DCMC-Dutch Composites Maintenance Centre een belangrijke bijdrage aan de concurrentiekracht en het innovatief vermogen van de NL-industrie en MKB. Meer in het algemeen draagt NLR met zijn composiet-expertise bij aan de verduurzaming van het vliegverkeer.